>
>
128
KONZERNANHANG 2008
INHALTSVERZEICHNIS
1 GRUNDLEGENDE INFORMATIONEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
2 BILANZIERUNGS- UND BEWERTUNGSMETHODEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
2.1 Grundlagen der Abschlusserstellung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
2.2 Konsolidierung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
2.3 Segmentberichterstattung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
2.4 Geschäftswerte und sonstige immaterielle Vermögenswerte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
2.4.1 Geschäftswert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
2.4.2 Computersoftware . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
2.4.3 Sonstige immaterielle Vermögenswerte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
2.4.4 Forschungs- und Entwicklungskosten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
2.4.5 Öffentliche Zuwendungen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
2.5 Sachanlagen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134
2.6 Wertminderung von Sachanlagen und immateriellen Vermögenswerten
(ohne Geschäfts- oder Firmenwert) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
2.7 Finanzielle Vermögenswerte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135
2.7.1 Erfolgswirksam zum beizulegenden Zeitwert bewertete Vermögenswerte . . . . . . . . . . 136
2.7.2 Darlehen und Forderungen (loans and receivables) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
2.7.3 Zur Veräußerung verfügbare finanzielle Vermögenswerte
(available for sale financial assets). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
2.8 Als Finanzinvestition gehaltene Immobilien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
2.9 Vorräte. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
2.10 Forderungen aus Lieferungen und Leistungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137
2.11 Zahlungsmittel und Zahlungsmitteläquivalente. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
2.12 Eigenkapital . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138
2.13 Finanzielle Verbindlichkeiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
2.14 Latente Steuern . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
2.15 Leistungen an Arbeitnehmer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
2.15.1 Pensionsverpflichtungen und sonstige langfristig fällige Leistungen
an Arbeitnehmer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139
2.15.2 Leistungen aus Anlass der Beendigung des Arbeitsverhältnisses. . . . . . . . . . . . . . . . . 141
2.15.3 Tantiemen und Ergebnisbeteiligungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
2.16 Rückstellungen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141
2.17 Ertragsrealisierung. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
2.17.1 Stationäre und ambulante Krankenhausleistungen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
2.17.2 Zinserträge. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
2.17.3 Ausschüttungs- und Dividendenerträge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
2.18 Leasing. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
2.19 Fremdkapitalkosten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142
2.20 Dividendenausschüttungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2.21 Finanzrisikomanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2.21.1 Finanzrisikofaktoren. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2.21.2 Kreditrisiko. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2.21.3 Liquiditätsrisiko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2.21.4 Zinsrisiko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
2.21.5 Management von Eigen- und Fremdkapital. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144
3 KRITISCHE SCHÄTZUNGEN UND BEURTEILUNGEN
BEI DER BILANZIERUNG UND BEWERTUNG . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
3.1 Geschätzte Wertminderung der Geschäftswerte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
3.2 Umsatzrealisierung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145
3.3 Ertragsteuern. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
4 UNTERNEHMENSERWERBE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146
konzernabschluss



